یکی از سوال‌هایی که تمام اجاره کنندگان خودرو، دیر یا زود با آن مواجه می‌شود این است: «اگر با ماشین اجاره‌ای خلاف کنم، خلافی به نام چه کسی ثبت می‌شود و باید آن را چطور پرداخت کنم؟» این نگرانی بی‌دلیل نیست؛ چون بر خلاف خودروی شخصی، در اجاره خودرو مالکیت رسمی خودرو در سامانهٔ راهور همچنان به نام شرکت اجاره‌دهنده ثبت است، نه اجاره‌کننده. همین موضوع باعث می‌شود مسیر رسیدن خلافی، کمی با خودروی شخصی فرق داشته باشد. در این مقاله قدم‌به‌قدم توضیح می‌دهیم مسئولیت خلافی با کیست و چرا گاهی با تأخیر اعلام می‌شود و چطور می‌توانید آن را استعلام و پرداخت کنید.
مسئولیت خلافی خودروی اجاره‌ای با کیست؟
در مدت اجاره، مسئولیت رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی و پرداخت خلافی‌هایی که در این بازه ثبت می‌شوند، بر عهده اجاره‌کننده خودرو است. اگرچه خودرو از نظر قانونی متعلق به شرکت اجاره‌دهنده است و خلافی‌های ثبت‌شده با پلاک خودرو در سوابق آن درج می‌شوند، اما طبق قرارداد اجاره، هزینه تخلفاتی که در زمان اجاره خودرو ثبت می‌شود باید توسط شخص یا سازمان اجاره‌کننده پرداخت شود.
نحوه ثبت خلافی بسته به نوع تخلف متفاوت است:
خلافی‌هایی که توسط پلیس ثبت می‌شوند
اگر تخلف در حضور افسر راهنمایی و رانندگی انجام شود، در همان لحظه راننده متوجه تخلف می‌شود. در این حالت به علت آنکه پلیس موظف به چک کردن مدارک شناسایی راننده است، برگه خلافی به نام راننده متخلف صادر می‌شود بنابراین مسئولیت تخلف نیز متوجه همان راننده است. البته در قوانین اجاره خودرو، مطابق قرارداد فقط شخص اجاره کننده می‌تواند با خودرو رانندگی نماید. پیشنهاد می‌کنیم برای کسب اطلاعات بیشتر مقاله آیا شخص دیگری می‌تواند با خودرو اجاره‌ای رانندگی کند؟ را مطالعه نمایید.
خلافی‌های ثبت‌شده توسط دوربین
تخلفاتی مانند سرعت غیرمجاز، عبور از چراغ قرمز، توقف در محل ممنوع، عبور از خطوط و ورود غیرمجاز به مسیرهای دارای محدودیت تردد، توسط دوربین‌های کنترل ترافیک ثبت می‌شوند. در این حالت، دوربین تخلف را بر اساس پلاک خودرو ثبت می‌کند؛ بنابراین خلافی ابتدا در سوابق پلاک و به نام مالک خودرو، یعنی شرکت اجاره‌دهنده، درج می‌شود. با این حال، این موضوع به معنی انتقال مسئولیت تخلف به شرکت اجاره‌دهنده نیست. شرکت می‌تواند با استناد به قرارداد اجاره و اطلاعات مربوط به زمان تحویل و عودت خودرو، مشخص کند که خودرو در زمان ثبت تخلف در اختیار چه کسی بوده است. در نتیجه، پرداخت خلافی‌های مربوط به دوره اجاره بر عهده اجاره‌کننده خواهد بود. به همین دلیل، در حامی رنت هنگام اجاره خودرو زمان دقیق تحویل و عودت خودرو در قرارداد ثبت می‌شود و در صورت وجود خلافی، مشخص است که تخلف در چه بازه‌ای اتفاق افتاده است.
چرا خلافی گاهی دیر به دست مستأجر می‌رسد؟
بین لحظهٔ ثبت تخلف توسط دوربین تا زمانی که خلافی به‌صورت رسمی در سامانه‌ها قابل مشاهده شود، معمولاً چند روز فاصله می‌افتد. این زمان در قدیم حدودا ۲ هفته بود اما در حال حاضر با اختلاف ۲۴-۷۲ ساعت معمولا در سیستم ثبت می‌شود. این تأخیر از سمت رهنمایی و رانندگی است و کاملا بصورت سیستمی ثبت می‌شود بنابراین شرکتی مانند حامی رنت امکان کوتاه‌تر کردن فرآیند ثبت جریمه را ندارد. با این وجود جای نگرانی وجود ندارد. حامی رنت سیاستی را در پیش گرفته تا به جای آنکه دیپوزیت مشتری را بلوکه کند امکان آزادسازی ودیعه شما را فراهم کرده.
سیاست حامی رنت برای پوشش این تأخیر
برای اینکه هم مستأجر و هم شرکت از این فاصلهٔ زمانی متضرر نشوند، حامی رنت رویه زیر را در پیش گرفته است:
در زمان تحویل خودرو، مبلغ ۵ میلیون تومان به‌عنوان مبلغ احتمالی خلافی از مشتری دریافت می‌شود. دلیل این کار، همان تأخیری است که معمولاً در اعلام‌شدن خلافی‌های ثبت شده توسط دوربین وجود دارد و در لحظه تحویل خودرو، امکان استعلام قطعی خلافی از سامانه‌های راهور وجود ندارد. نهایتا اگر تا ۷ روز بعد از تحویل خودرو، خلافی‌ای برای بازه اجاره ثبت نشود، این مبلغ به‌طور کامل به حساب مشتری برگردانده می‌شود. در نظر داشته باشید مبلغ ۵ میلیون تومان کاملاً از ودیعه اجاره جدا است؛ ودیعه اجاره خودرو در صورتی که آسیب یا خسارتی به خودرو وارد نشده باشد در همان لحظه تحویل خودرو به شرکت، به اجاره‌کننده بازگردانده می‌شود. بنابراین خیالتان راحت باشد که این مبلغ صرفاً برای پوشش تأخیر سیستم خلافی خودرو است.
چطور خلافی خودروی اجاره‌ای را استعلام کنیم؟
روش استعلام خلافی خودروهای اجاره‌ای یا شخصی با یکدیگر تفاوتی ندارند. بصورت کلی برای استعلام خلافی می‌توان به روش‌های زیر عمل کرد:
- روش‌های آنلاین و اینترنتی
سایت راهور ۱۲۰: با مراجعه به سایت رسمی پلیس راهور می‌توانید نسبت به استعلام و پرداخت خلافی اقدام کنید.
- سامانه‌های خدمات آنلاین
استفاده از خدمات استعلام در سامانه‌هایی از جمله قبضینو با وارد کردن پلاک و کد ملی (در کارت خودرو ثبت شده) امکان‌پذیر است. همچنین می‌توانید از سرویس‌های مشابه مانند بیمه‌دات‌کام یا پیشخوان۲۴ استفاده کنید.
- روش پیامکی (SMS)
شمارهٔ شناسایی خودرو (کد VIN) را به شمارهٔ ۱۱۰۱۲۰۲۰۲۰ پیامک کنید تا میزان خلافی اعلام شود.
- روش حضوری
مراجعه به دفاتر پلیس+۱۰ به همراه کارت خودرو یا برگه سبز.
کجا و چطور خلافی خودروی اجاره‌ای را پرداخت کنیم؟
از آنجا که خلافی‌های راهنمایی و رانندگی توسط نهادهای دولتی جمع‌آوری می‌شوند، محل پرداخت برای همهٔ خودروها اعم از شخصی و اجاره‌ای یکسان است:
- همراه‌بانک و اینترنت‌بانک: بیشتر بانک‌ها امکان پرداخت خلافی با وارد کردن شناسه قبض و شناسه پرداخت را برای پرداخت جریمه‌های رانندگی فراهم کرده‌اند.
- دستگاه‌های خودپرداز (ATM): پرداخت خلافی از طریق منوی مخصوص در خودپردازهای بانک ملی، سپه، صادرات و … امکان‌پذیر است.
- دفاتر پلیس+۱۰: پرداخت صرفا با کارت بانکی در محل انجام می‌شود که مبلغ ۵۰ هزار تومان هم بابت کارمزد دریافت می‌شود.
جمع‌بندی
خلافی خودروی اجاره‌ای موضوعی است که با کمی آگاهی از قوانین و رویه‌ها، به هیچ عنوان نمی‌تواند نگران‌کننده باشد. کافیست بدانید مسئولیت پرداخت در بازه اجاره برعهده شماست، فرایند انتقال خلافی از مالک به مستأجر چطور کار می‌کند و چطور می‌توانید آن را زودتر استعلام و پرداخت کنید. حامی رنت هم با سیاست شفاف نگهداری موقت مبلغ خلافی و بازگشت سریع ودیعه، سعی کرده این مسیر را برای مشتریانش تا حد امکان ساده و بدون دردسر کند.